Category: Biologie

Koppen met karakter

Posted by – 24 februari 2012

Hoe reconstrueer je een gezicht? (Foto: Dorling Kindersley)

Verwanten verbeeld. Alfons en Adrie Kennis maken reconstructies van vroege mensen. Met hulp van wetenschap en verbeelding.

De Nederlandse tweelingbroers Alfons en Adrie Kennis (1966) zijn toonaangevende paleokunstenaars, die op grond van wetenschappelijke kennis verbeelden hoe prehistorische mensen en dieren eruit gezien kunnen hebben. Ze maakten naam met (cover)illustraties voor National Geographic van onder meer een vrouwelijke Neanderthaler (‘Wilma’) en met de reconstructie van ‘gletsjerman’ Ötzi.

Door Karel Berkhout

NRC_20120225_Verwanten [pdf]

Boek

The mismeasure of Stephen J. Gould

Posted by – 25 juni 2011

Illustratie van een schedel uit Morton’s Crania Americana (1839)

“Inwoners van elke streek worden gekenmerkt door bepaalde fysieke en morele eigenschappen.” Dat schreef antropoloog Samuel George Morton in zijn Crania Americana in 1839, waarin hij de gemiddelde schedelinhoud van verschillende bevolkingsgroepen vergeleek.

Door Lucas Brouwers

NRC_20110625_1_035_article2 [pdf]

Mens mist stukjes DNA die chimp wel heeft

Posted by – 11 maart 2011

Waarom heeft de mens een relatief grote hersenschors en is zijn penis zacht, zonder stekels, om maar een paar verschillen tussen mens en chimpansee te noemen? Dat komt door het verlies, in de evolutie, van kleine stukjes DNA die de activiteit van nabijgelegen genen reguleren.

NRC_20110311_1_011_article2_2 [pdf]

‘De stijl van Darwin is overweldigend’

Posted by – 10 maart 2011

Dick Swaab en Charles Darwin

Een late liefde. Zo kun je de band van hersenonderzoeker Dick Swaab met Charles Darwin wel noemen. „Ik las Darwin pas toen ik al dik in het onderzoek zat. Zijn autobiografie is mij het meest bijgebleven. Later las ik natuurlijk On the Origin of Species en The Descent of Man.

NRC_20110310_1_035_article1 [pdf]

Niet alles met kleine hoektanden was mens

Posted by – 17 februari 2011

Sahelanthropus is de naam van een schedel die ontdekt is in Tsjaad. De schedel heeft een apenformaat, maar hij is plat van voren, een kenmerk dat doet denken aan een mensengezicht.

Paleoantropologie. Vroege hominiden waren misschien voorouders van uitgestorven mensapen.

Een nieuw fossiel van iets tussen mens en aap wordt al snel geïnterpreteerd als een voorouder van de mens. Ten onrechte, stellen twee paleontologen in Nature.

Door Michiel van Nieuwstadt

NRC_20110217_1_009_article5 [pdf]

De vroege voet

Posted by – 12 februari 2011

San (Bosjesmannen) van de Khomani-stam op weg naar een begraafplaats in Kalahari Gemsbok Park, Zuid-Afrika. (Foto: AP)

Zwetende hardlopers jaagden twee miljoen jaar geleden op vlees voor hun snelgroeiende hersenen.

De mens is gemaakt om te rennen. Als slappelingen op de savanne hadden onze verre voorouders één ding voor op concurrerende groepsjagers of aaseters: We konden eindeloos blijven hardlopen in de brandende zon, mede dankzij een hyperefficiënt afkoelingsmechanisme waarbij het zweet ons langs het lichaam gutste. Zo waren we aas etende concurrenten als hyena’s of wilde honden midden op de dag te snel af, of achtervolgden we prooidieren totdat ze er letterlijk dood bij neer vielen.

Door Michiel van Nieuwstadt

NRC_20110212_1_040_article1 [pdf]

Vrouwen zijn op Tahrirplein geen lustobject meer

Posted by – 12 februari 2011

De echte revolutie van het Tahrirplein in Kairo: sinds de opstand tegen Mubarak worden vrouwen niet meer lastiggevallen.

Door Gert van Langendonck

NRC_20110212_1_004_article2 [pdf]

Chimp denkt na over wat een ander denkt

Posted by – 1 februari 2011

Chimpansees kunnen rekening houden met de manier waarop een soortgenoot redeneert. Deze mensapen hebben dus, zoals dat heet, een theory of mind: ze kunnen bedenken dat een ander óók denkt – en hoe en wat ongeveer.

NRC_20110201_1_010_article6 [pdf]

Star Trek in de oertijd

Posted by – 31 december 2010

‘Het was naïef om te denken dat de vroegste mensen leken op chimpansees’

Onze mensenfamilie is verrassend oud en was ooit heel uitgebreid.

“Die menselijke soortenrijkdom van toen doet denken aan de vele mensenrassen die je ziet in Star Trek. Intussen zijn er 17 mensensoorten gevonden die in de afgelopen 7 miljoen jaar geleefd hebben. Er zullen er in de komende jaren nog vele bij komen. Onze afstammingslijn wordt een al maar complexere struik.”

Door Michiel van Nieuwstadt

NRC_20101231_1_046_article1 [pdf]

Mensapen leren dat in het zware bekertje banaan verstopt zit

Posted by – 11 december 2010

Proefopstelling met twee ovale openingen in het plexiglas. De chimpansee kan de touwtjes grijpen en voelen welk kopje het zwaarst is, om het vervolgens binnen te halen. (Foto: Sylvio Tuepke)

Mensapen kunnen aan de hand van het gewicht bepalen in welke van twee identieke papieren koffiebekers voedsel (twee in stukken gesneden bananen) verstopt zit. Na gemiddeld zestien keer oefenen hadden de dieren in de gaten dat zij de zwaarste beker moesten kiezen om een beloning te krijgen.

NRC_20101211_1_045_article1 [pdf]