Met dank aan kerk en keizer


De Amerikaanse politicoloog en filosoof Fukuyama (Foto: Roger Cremers)

Francis Fukuyama herriep terecht nooit zijn theorie over het einde van de geschiedenis. Maar hij nuanceert en verdiept hem wel, in een imposante studie.

Religie is de sleutel tot de vroege ontwikkeling van de rechtsstaat, meent Fukuyama. De normatieve beperking van de macht van de heerser legde in Europa de basis voor de derde pijler van de moderne politieke orde: het concept van politieke verantwoording. Politieke verantwoording is een geïnstitutionaliseerd compromis, een kwestie van overtuiging en van macht. Het klassieke voorbeeld is Engeland: het eerste grote land waar alle drie de elementen van de moderne politieke orde bijeenkomen. Er ging een burgeroorlog aan vooraf, een lange strijd tussen koning en parlement, een Glorieuze Revolutie (1688-89) en een importkoning (stadhouder Willem van Oranje, zijn gemalin en een leger van huurlingen), maar het werd het primaat, de soevereiniteit van de volksvertegenwoordiging bevestigd. Engeland, de Nederlanden en enkele andere staten in Noordwest-Europa, legden zo de basis van de moderne democratie.

Door André W.M. Gerrits

NRC_20110512_1_037_article2 [pdf]

Closed