Tag: (a)symmetrie

Zebra’s, zand en zeeëgels


(Foto's: Stock, Xchng)

De natuur zit vol patronen en vormen en lang niet altijd is het nodig om bij het verklaren daarvan een beroep te doen op evolutie. De eerste die daar de aandacht op vestigde was de Schotse zoöloog D’Arcy Wentworth Thompson (1860-1948). Hij bestreed niet zozeer dat de vorm die iets heeft, volgt uit de functie ervan, maar merkte op dat evolutionaire processen zich afspelen op lange tijdschalen, terwijl het vormgeven van een individueel organisme zich in het hier en nu afspeelt. Thompson zag daarin dan ook een grote rol weggelegd voor de natuurwetten en de mechanismen die daaraan gehoorzaamden.

Door Rob van den Berg

NRC_20100501_4_010_article2 [pdf]

In schone omgeving hebben kristallen een asymmetrisch begin


Zes bolletjes stapelen zich liever asymmetrisch (als twee viervlakken, onder) dan symmetrisch (als een achtvlak, boven). (Figuur: Science)

Wie sneeuwvlokken bekijkt, zou uit hun prachtig symmetrische kristallen kunnen concluderen dat de natuur aan symmetrie de voorkeur geeft. Maar niets is minder waar. Wanneer kristallen in een schone omgeving beginnen te vormen, heeft de natuur juist een voorkeur voor asymmetrie.

Door Bennie Mols

NRC_20100130_4_004_article2 [pdf]

Het licht uit jonge sterren bevoordeelt linkshandige moleculen en zo het leven.


Promovendus Wim Noorduin belicht kristallen, in het potje met de rode deksel. (Foto: Dick van Aalst / RU)
Promovendus Wim Noorduin belicht kristallen, in het potje met de rode deksel. (Foto: Dick van Aalst / RU)

Al meer dan een eeuw staan scheikundigen voor het raadsel waarom het leven op aarde uit enkelhandige moleculen estaat. Enkelhandige moleculen zien eruit alsof ze maar één kant opdraaien: ofwel linksom, ofwel rechtsom.

Door Bennie Mols

NRC_20091107_4_002_article6_links_rechts [pdf]

Boeken

Touw in een doosje


DNA en eiwitten bestaan vaak uit spiraliserende enkele (eiwit, midden) en dubbele (DNA, rechts) strengen. Hun ruimtelijke structuur benadert de optimale structuur van flexibele buizen in een beperkte ruimte. Een eenvoudig probleem (links) is de manier waarop een korte buis met lengte 4πr het best past in een kubus met zijden 4r.

Spiraal is de ideale vorm voor lange moleculen.

De vorm van eiwitten en DNA wordt niet bepaald door atomaire kenmerken maar door de optimale vorm van een lang molecuul.

Door Wim Köhler

NRC_20000722_Touw [pdf]

Tijd Tijd Tijd


Voorzijde van de CPLEAR-detector. Op de opening in het midden wordt de antiprotonenbundelpijp aangesloten. De 174 fiberdraden geleiden de lichtpulsjes, die de antiprotonen bij het passeren van een teller afgeven naar een versterker. (Foto: CERN)

Kaon-deeltje ziet onderscheid tussen verleden en toekomst.

In de wereld van het alledaagse loopt de tijd onverbiddellijk vooruit, richting toekomst. Op het niveau van de elementaire deeltjes doet tijdomkeer er niet toe. Behalve bij het neutrale kaon – voorwaarde voor ons bestaan.

Door Dirk van Delft

NRC_19981121_tijd [pdf]